Comparative Analysis of Credit Utilization Capacity in Agricultural Credit Market in Turkey and the World

  • Selma KARABAŞ Çankırı
Keywords: Agricultural credit market, Credit utilization in agriculture, Credit utilization capacity

Abstract

Gelişmekte olan ülkelerde GSYİH'ya katkısı oranında pay alamayan tarım sektörü, düşük gelir ve sermaye yetersizliği nedeniyle kronik yoksullukla karşı karşıyadır. Tarım kredileri, tarım sektörünün gelişmesi ve ekonomik büyümenin sağlanması açısından önemli bir araçtır. Bu bağlamda tarım kredisi kullanımına ilişkin Türkiye'de ve dünyada durumun ortaya konulmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Birincisi tarım sektörünün ekonomiye katkısı oranında tarım kredi piyasasından pay alıp almadığının belirlenmesidir. Bu amaçla çalışmada tarımın GSYİH içindeki payı, tarım sektöründe kredi kullanım oranı ve Tarım Yönelim Endeksi (AOI) değerleri incelenmiştir. Bulgular, tarım sektörünün ekonomiye katkısı ile kullanılan tarım kredileri arasındaki ilişkinin düzeyini gösteren AOI endeksinin 2003 yılı öncesinde Türkiye'de dünya ortalamasının üzerinde olduğunu göstermektedir. Ancak AOI endeksi dünya ortalamasının altına gerilemiştir. Bu durum, Türkiye'de tarım sektöründe kullanılan kredi miktarının, tarımın GSYH'ye katkısının oldukça altında kaldığını göstermektedir.

Çalışmanın ikinci amacı ise Türkiye'de ve dünyada tarımsal kredi kullanımına ilişkin geleceğe yönelik projeksiyonlar yapmaktır. Tarımsal kredi kullanımına ilişkin 23 yıllık zaman serisi verileri ve "En Küçük Kareler Yöntemi" kullanılarak gelecek yıllara ilişkin projeksiyon denklemleri elde edilmiştir. Analizde dünyada tarımsal kredi kullanım oranına ilişkin trend denkleminin katsayısının pozitif (0,014) olduğu ve yükseliş eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'de tarımsal kredi kullanım oranı katsayısı negatif (-0,311) olarak belirlendi. Buna göre, dünya çapında tarımsal kredi kullanımında her yıl bir artış gözlenirken, Türkiye'de kredi kullanımında ciddi bir azalma olduğu sonucuna varıldı.

Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, kredi piyasası arz açısından genişletilmezse ve kredi talebini artıracak cazip koşullar yaratılmazsa Türkiye'de tarım sektöründe yoksulluğun giderek derinleşeceği öngörülüyor. Bunun doğrudan etkilerinin özellikle toplumsal beslenme ve gıda güvenliği ile sanayiye hammadde temini gibi alanlarda ortaya çıkacağı öngörülüyor. Bu nedenle tarım sektöründe piyasa odaklı üretim ve modernizasyonun sağlanması amacıyla teminat sağlayacak yeterli varlığa sahip olmayan küçük üreticilere düşük faizli kredi açılması ve uzun vadeli kredilerle yeni yatırımların teşvik edilmesinin faydalı olacağı değerlendirilmektedir.

 

Downloads

Download data is not yet available.
Published
2024-05-19
Section
Articles